Қазақстандағы шетел азаматтары екі санатқа бөлінеді: тұрақты және уақытша тұратындар.

Тұрақты тұратын шетелдіктер өздерінің мәртебесін тұруға рұқсатымен растайды (қызғылт куәлік). Халық денсаулығы және ҚР Денсаулық сақтау жүйесі туралы Кодекс оларға ҚР азаматтарымен тең құқықтар мен денсаулық сақтау жүйесіндегі міндеттерді береді.

Тұруға ықтиярхаты жоқ уақытша тұратын шетелдіктер азаматтығы бар елге байланысты медициналық көмек алады:

• Айналасындағыларға қауіп төндіретін аурулар кезінде.
• ТМД елдерінің азаматтары шұғыл көмекті тегін алады (жазатайым оқиғалар, өткір жағдайлар, жарақаттар, босану және т.б.), бірақ өмірге немесе денсаулыққа қауіп төнгенге дейін, содан кейін емдеу клиникалардың бағасымен төленеді.
• ЕАЭО-ға қатысушы елдерден (Қазақстан, Ресей, Беларусь, Қырғызстан, Армения) еңбекші көшіп-қонушылар мен олардың отбасы мүшелері сақтандыру мәртебесі болған кезде МӘМС тізбесінен шұғыл медициналық көмек пен көмек ала алады.

Дереккөз:
"Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы"Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 7 шілдедегі № 360-VI Кодексінің 83-бабы.
"Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы"Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 16 қарашадағы № 405-V Заңының 2-бабы.
"Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартты ратификациялау туралы"Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 14 қазандағы №240-V ҚРЗ Заңының №30 ХАТТАМАСЫ.

ЫБШ бар шетелдіктер:

• Медициналық ұйымға "электрондық үкіметтің" веб-порталы арқылы тіркеліп, балаларын қоса алады.
• Қызметке сілтеме

ЕАЭО елдерінен (Армения, Беларусь, Қырғызстан, Ресей)еңбек мигранттары мен олардың отбасы мүшелері:

• Басшының атына жазбаша өтініш бойынша емханаға тіркеледі.
• Қажетті құжаттар: төлқұжат, ерікті (ЕМС) немесе жүктелген медициналық сақтандыру (ЖМС) шарты.
• Егер бір адам 18 жастан асқан отбасы мүшелерін тіркесе, олардың жазбаша келісімі қажет
• Тіркеу ЕМС немесе ЖМС шартының қолданылу мерзіміне байланысты.

Дереккөз:
Медициналық-санитариялық алғашқы көмек көрсететін денсаулық сақтау ұйымдарына жеке тұлғаларды бекіту қағидалары, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 13 қарашадағы № ҚР ДСМ-194/2020 бұйрығы

ЕАЭО елдерінен еңбек мигранттары (Армения, Беларусь, Қырғызстан, Ресей) :

• Жұмыс беруші сақтандыру жарнасын төлеген кезде МӘМС-те сақтандыру мәртебесін алады.
• Сақтандыру өткен айдағы жарналар төленген сәттен бастап жарамды. Мысалы, 2024 жылдың ақпанында жұмыс басталған кезде сақтандыру 2024 жылдың қаңтарынан бастап қолданылады.

Еңбек қызметі басталғанға дейін берешектің күшін жою қажет:

• Медициналық сақтандыру қорына өтініш жазыңыз.
• Еңбек шартының көшірмесі, "жұмыс" мақсатында уақытша тұруға рұқсат және куәландыратын құжаттар қоса берілсін.
• Отбасы мүшелері үшін неке туралы куәлікті қоса беріңіз.

Отбасы мүшелері:

• Егер олар жұмыс істемесе, сыйлықақыларды өздері төлеуі керек.
• Егер жарналар уақытша тұруға рұқсат алғанға дейін төленген болса, қарыздарды жоюға болады.

Еңбек мигранттарының балалары:

• МӘМС-те сақтандырудың жеңілдікті мәртебесі бар.
• Отбасының басқа мүшелері растайтын құжаттар болған кезде жеңілдікті санаттарға енгізілуі мүмкін және олар үшін жарналарды мемлекет төлейді.

Дереккөз: "міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы"2015 жылғы 16 қарашадағы № 405-V ҚРЗ Заңының 2-бабы.
https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z1500000405#:~:text=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%202.%20%D0%A.... 

ЕАЭО елінен еңбек мигрантының жұмыс істемейтін жұбайы:

МӘМС жарналарын дербес төлеуші ретінде төлеуге тиіс.
Жарналардың мөлшері ең төменгі жалақының (ЕТЖ) 5% -. құрайды, бұл 2024 жылы әр ай үшін 4250 теңгеге тең.

Төлем әдістері:

• Кез-келген банкте немесе оның мобильді қосымшасы арқылы.
• "Қазпошта" АҚ арқылы.
• Өзіне-өзі қызмет көрсету терминалдары арқылы Касса 24 және Qiwi әмиян.
• Төлем тағайындау коды: 122.

Тұруға ықтиярхаты бар шетел азаматтары (ЫБШ):

• Егер 12 айдан аз уақыт бұрын ЫБШ алған болса, ЫБШ алғанға дейінгі кезеңде МӘМС жүйесіндегі берешекті жоюға құқығы бар.
• Мысалы, егер тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық 2024 жылдың қаңтарында алынған болса, сақтандыру мәртебесі 2024 жылдың қаңтарында МӘМС төлемдері болған кезде беріледі, ал алдыңғы 11 айдағы берешек жойылуы керек.

Берешекті жою рәсімі:

• Медициналық сақтандыру Қорына еркін нысанда өтініш жазыңыз.
• Растайтын құжаттарды қоса беріңіз.

Қазақстаннан тыс жерлерде зейнетақы немесе мүгедектігі бойынша жәрдемақы алатын адамдар жеңілдікті санатқа енгізілмейді.
Сақтандыру мәртебесі МӘМС жарналары төленгеннен кейін ғана беріледі.

Екі ЖСН біріктіру үшін:

• Алынып тасталатын және қолданылып жүрген ЖСН көрсетіп, олардың көшірмелерін қоса бере отырып, медициналық сақтандыру қорына өтінішпен жүгінуге құқылы.
• Қолданыстағы ЖСН-мен логикалық байланыс орнатылғаннан кейін және соңғы 12 айда МӘМС төлемі болғаннан кейін сақтандыру мәртебесі беріледі. 

Қазақстан Республикасының «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» Заңының 5-бабына сәйкес, Қорға аударымдар және (немесе) жарналар төленген, сондай-ақ Заңның 28-бабының 7-тармағына сәйкес Қорға жарна төлеуден босатылған тұлғалар МӘМС жүйесінде медициналық көмек алуға құқылы (Қағидалардың 3-тармағы). Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын шетелдіктер МӘМС жүйесінде Қазақстан Республикасы азаматтарымен тең құқықтар мен міндеттерге ие (Заңның 2-бабының 2-тармағы). МӘМС жүйесіндегі тұтынушылардың есебін Қор өзінің «Saqtandyrý» ақпараттық жүйесінде «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясынан Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының ақпараттық жүйелерінен электрондық форматта келіп түсетін деректер мен мәліметтер негізінде жүргізеді (Қағидалардың 4-тармағы). Осылайша, «балалар» жеңілдік санаты бойынша тізімді қалыптастыру Қордың құзыретіне кірмейді. Қор сақтандыру мәртебесін ақпараттық жүйеде уәкілетті мемлекеттік органнан келіп түскен жеңілдік санаттарына қатысты мәліметтер негізінде автоматты түрде тағайындайды. Тұтынушылар санаттары бойынша деректер күн сайын автоматтандырылған режимде жаңартылып отырады (Қағидалардың 6 және 8-тармақтары). Қағидалардың 22 және 23-тармақтарына сәйкес, «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы «балалар» тізімін Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің ақпараттық жүйесіндегі мәліметтер негізінде қалыптастырады. Аталған мәліметтер Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің ақпараттық жүйесінен алынады. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің ақпараттық жүйесіне балалар туралы деректер Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Жеке тұлғалардың мемлекеттік деректер қорынан беріледі. Қосымша хабарлаймыз, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Көші-қон қызметі комитетінің түсіндірмесіне сәйкес, Қазақстан Республикасында тұруға ықтиярхаты бар шетел азаматының баласына қазақстандық үлгідегі туу туралы куәлік беру баланың Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын шетелдік мәртебесін автоматты түрде алуына негіз болмайды және мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелеріне тиісті мәліметтердің автоматты түрде берілуін қамтамасыз етпейді. Осыған байланысты кәмелетке толмаған баланың Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын тұлға мәртебесін алуы үшін тұрғылықты жері бойынша көші-қон қызметі бөлімшесіне жүгініп, Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат рәсімдеу қажет. __________________________________________________________________ ¹ Қазақстан Республикасының «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» Заңы. ² «Медициналық қызметтерді тұтынушылардың есебін жүргізу және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінде медициналық көмек алу құқығын беру қағидалары», Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 29 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-333/2020 бұйрығы.